Φυτά

Φυτά — Φυσικά ΣΤ΄ Δημοτικού
ΦΥΣΙΚΑ · ΣΤ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ · ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

Φυτά

Από το πιο μικρό χορταράκι μέχρι τους τεράστιους γίγαντες των δασών! Πώς ζουν, πώς αναπνέουν, πώς αναπαράγονται; Έλα να γνωρίσουμε καλύτερα τους πράσινους κατοίκους του πλανήτη μας — που χωρίς αυτούς δεν θα υπήρχε ζωή!

⏱ 40 λεπτά μελέτης ⭐ Δυσκολία: Βασικό 🌿 4 ενότητες
🎯 Τι θα μάθω σε αυτό το κεφάλαιο;

Όταν τελειώσεις αυτό το κεφάλαιο, θα μπορείς:

  • Να αναγνωρίζεις τα μέρη ενός φυτού: ρίζα, βλαστός, φύλλα, άνθος, καρπός.
  • Να εξηγείς τη λειτουργία κάθε μέρους.
  • Να εξηγείς πώς τα φυτά τρέφονται, αναπνέουν και πώς γίνεται η διαπνοή.
  • Να ταξινομείς τα φυτά σε κατηγορίες.
  • Να εξηγείς πώς αναπαράγονται τα φυτά (με σπόρους).

🧠 Τι ξέρω ήδη;

Σκέψου τις παρακάτω ερωτήσεις:

  1. Πώς «πίνει» ένα φυτό το νερό;
  2. Γιατί οι ρίζες των δέντρων είναι κάτω από τη γη;
  3. Από πού βγαίνουν τα φρούτα και τα λαχανικά που τρώμε;

Στο προηγούμενο κεφάλαιο μάθαμε ότι τα φυτά είναι πολυκύτταροι έμβιοι οργανισμοί με ιδιαίτερα κύτταρα (κυτταρικό τοίχωμα, χλωροπλάστες, χυμοτόπιο). Τώρα θα δούμε πώς λειτουργούν στο σύνολό τους! 👇

📖 Λεξιλόγιο – Βασικές έννοιες

Ρίζα
Στηρίζει το φυτό και απορροφά νερό + θρεπτικά από το έδαφος.
Βλαστός
Κορμός ή στέλεχος. Στηρίζει το φυτό και μεταφέρει υλικά.
Φύλλο
Κάνει τη φωτοσύνθεση. Επίσης αναπνέει και διαπνέει.
Άνθος (λουλούδι)
Όργανο αναπαραγωγής. Παράγει σπόρους.
Καρπός
Σχηματίζεται μετά την επικονίαση. Περιέχει σπόρους.
Σπόρος
Νέο φυτό σε λανθάνουσα κατάσταση.
Αναπνοή
Τα φυτά παίρνουν οξυγόνο, βγάζουν διοξείδιο του άνθρακα — όπως εμείς!
Διαπνοή
Αποβολή υδρατμών από τα φύλλα — έτσι «ιδρώνει» το φυτό.
Επικονίαση
Μεταφορά γύρης από άνθος σε άνθος (από έντομα, αέρα, ζώα).
Στόματα
Μικροσκοπικές «τρύπες» στα φύλλα — μέσω αυτών γίνεται η ανταλλαγή αερίων.
Ποώδες φυτό
Φυτό με μαλακό βλαστό. Π.χ. χορτάρι, ντομάτα.
Ξυλώδες φυτό
Φυτό με σκληρό, ξύλινο βλαστό. Π.χ. δέντρα, θάμνοι.
🤔 Σκέψου το…

Τα φυτά δεν τρέχουν, δεν φωνάζουν, δεν έχουν εγκέφαλο. Παρόλα αυτά είναι ζωντανά και έχουν αναπτύξει εκπληκτικούς τρόπους για να ζουν: στρέφουν τα φύλλα τους προς τον ήλιο, ψάχνουν για νερό με τις ρίζες τους, ακόμα και «επικοινωνούν» με χημικά σήματα στον αέρα!

Πώς γίνονται όλα αυτά χωρίς εγκέφαλο και χωρίς μυς; Πάμε να μάθουμε!

📚 Θεωρία

6.1 Τα μέρη του φυτού

Τα περισσότερα φυτά αποτελούνται από 5 βασικά μέρη, που το καθένα έχει συγκεκριμένη λειτουργία:

🌱

Ρίζα

Κάτω από το έδαφος.

🌿

Βλαστός

Σώμα του φυτού.

🍃

Φύλλα

Πράσινα, στον αέρα.

🌸

Άνθος

Λουλούδι.

🍎

Καρπός

Με σπόρους μέσα.

Λεπτομέρειες κάθε μέρους

🌱 Η Ρίζα
  • Στηρίζει το φυτό στο έδαφος.
  • Απορροφά νερό και θρεπτικά συστατικά (ανόργανα άλατα).
  • Σε μερικά φυτά, αποθηκεύει τροφή. Π.χ. καρότο, ραπανάκι, παντζάρι.
  • Είδη ριζών: πασσαλώδης (μία κύρια — όπως καρότο), θυσανώδης (πολλές μικρές — όπως χορτάρι).
🌿 Ο Βλαστός
  • Στηρίζει τα φύλλα, τα άνθη και τους καρπούς.
  • Μεταφέρει νερό και θρεπτικά από τη ρίζα προς τα φύλλα.
  • Επίσης μεταφέρει την τροφή (που παράγουν τα φύλλα με τη φωτοσύνθεση) σε όλο το φυτό.
  • Μπορεί να είναι ποώδης (μαλακός — χορτάρι, μαρούλι) ή ξυλώδης (σκληρός — δέντρα).
🍃 Τα Φύλλα
  • Είναι το «εργοστάσιο τροφής» του φυτού!
  • Με τη φωτοσύνθεση παράγουν την τροφή τους από νερό + διοξείδιο του άνθρακα + ηλιακή ενέργεια.
  • Με την αναπνοή παίρνουν οξυγόνο και βγάζουν διοξείδιο.
  • Με τη διαπνοή αποβάλλουν υδρατμούς.
  • Έχουν στόματα — μικροσκοπικά ανοίγματα που επιτρέπουν τη ροή των αερίων.
🌸 Το Άνθος (Λουλούδι)
  • Είναι το όργανο αναπαραγωγής!
  • Έχει πέταλα (συνήθως πολύχρωμα — προσελκύουν έντομα).
  • Στο εσωτερικό υπάρχουν αρσενικά μέρη (στήμονες με γύρη) και θηλυκά (ύπερος).
  • Μετά την επικονίαση, σχηματίζει τον καρπό.
🍎 Ο Καρπός
  • Σχηματίζεται μετά την επικονίαση από το άνθος.
  • Περιέχει τον σπόρο (ή πολλούς σπόρους).
  • Συχνά είναι ζουμερός και νόστιμος για να τον τρώνε ζώα — που έτσι σκορπίζουν τους σπόρους!
Τα μέρη ενός φυτού ☀️ Ρίζα 🌱 Βλαστός 🌿 Φύλλο 🍃 Άνθος 🌸 Καρπός 🍎

6.2 Πώς ζουν τα φυτά — Λειτουργίες

Τα φυτά εκτελούν τις 6 βασικές λειτουργίες της ζωής (όπως είδαμε στο Κεφάλαιο 3). Ας δούμε πώς γίνονται:

α) Τροφή — Πώς τρώνε τα φυτά;

Σε αντίθεση με τα ζώα, τα φυτά φτιάχνουν μόνα τους την τροφή τους! Δεν χρειάζεται να τρώνε άλλους οργανισμούς. Αυτό γίνεται με τη φωτοσύνθεση:

📖 Φωτοσύνθεση (περιληπτικά)

Τα φύλλα παίρνουν: νερό (από τις ρίζες) + διοξείδιο του άνθρακα (από τον αέρα) + ηλιακή ενέργεια.

Με τη βοήθεια της χλωροφύλλης (στους χλωροπλάστες — Κεφ. 3!), τα μετατρέπουν σε τροφή (γλυκόζη) και οξυγόνο.

Το οξυγόνο το αποβάλλουν στον αέρα — γι’ αυτό τα φυτά είναι «πνεύμονες» του πλανήτη!

β) Αναπνοή — Ναι, τα φυτά αναπνέουν!

Πολλοί νομίζουν ότι τα φυτά «δεν αναπνέουν» — λάθος! Τα φυτά αναπνέουν συνεχώς, μέρα και νύχτα:

  • Παίρνουν οξυγόνο από τον αέρα.
  • Αποβάλλουν διοξείδιο του άνθρακα.

Δηλαδή ακριβώς όπως εμείς! Η ανταλλαγή γίνεται μέσω των στοματίων των φύλλων.

⚠️ Φωτοσύνθεση ≠ Αναπνοή!

Δύο διαφορετικές διεργασίες:

  • Φωτοσύνθεση: Μόνο μέρα (χρειάζεται φως). Παράγει τροφή + οξυγόνο.
  • Αναπνοή: Μέρα και νύχτα. Παίρνει οξυγόνο, βγάζει διοξείδιο.

Στη φύση, το ισοζύγιο είναι θετικό: τα φυτά παράγουν περισσότερο οξυγόνο απ’ όσο καταναλώνουν!

γ) Διαπνοή — Πώς «ιδρώνει» το φυτό

Τα φυτά αποβάλλουν υδρατμούς από τα φύλλα τους. Αυτή η αποβολή νερού λέγεται διαπνοή.

📖 Γιατί χρειάζεται η διαπνοή;
  • Δροσίζει το φυτό όταν έχει ζέστη (όπως ο ιδρώτας μας).
  • «Τραβάει» νερό και θρεπτικά από τις ρίζες προς τα πάνω.
  • Συμβάλλει στον κύκλο του νερού στη φύση — τα δάση παράγουν τη βροχή!

δ) Ανάπτυξη και αντίδραση σε ερεθίσματα

  • Τα φυτά αναπτύσσονται μια ζωή! Ένα δέντρο μπορεί να μεγαλώνει για εκατοντάδες χρόνια.
  • Αντιδρούν σε ερεθίσματα: στρέφουν τα φύλλα προς τον ήλιο (φωτοτροπισμός), οι ρίζες ψάχνουν νερό (υδροτροπισμός).

6.3 Ταξινόμηση Φυτών

Τα φυτά είναι πάρα πολλά είδη! Τα ταξινομούμε με διάφορα κριτήρια:

🌾 Με βάση τον βλαστό

Ποώδη: Μαλακός βλαστός. Π.χ. χορτάρι, ντομάτα, μαρούλι, σιτάρι.

Ξυλώδη: Σκληρός βλαστός. Π.χ. δέντρα, θάμνοι.

🌳 Με βάση το μέγεθος

Δέντρα: Μεγάλα, ένας κύριος κορμός. Π.χ. πεύκο, δρυς, ελιά.

Θάμνοι: Μεσαία, πολλά κλαδιά από κάτω. Π.χ. τριανταφυλλιά.

Πόες: Μικρά. Π.χ. χαμομήλι, λουλούδια κήπου.

Άλλες κατηγοριοποιήσεις

ΚριτήριοΚατηγορίες
Διάρκεια ζωήςΜονοετή · Διετή · Πολυετή
ΦύλλαΦυλλοβόλα (πέφτουν τον χειμώνα — π.χ. πλάτανος) · Αειθαλή (μένουν πράσινα — π.χ. πεύκο)
ΆνθηΦυτά με άνθη (περισσότερα) · Φυτά χωρίς άνθη (φτέρες, βρύα)

6.4 Αναπαραγωγή των Φυτών

Τα φυτά αναπαράγονται κυρίως με σπόρους. Η διαδικασία έχει 4 βήματα:

  1. Επικονίαση: Η γύρη (από τους στήμονες) μεταφέρεται στον ύπερο ενός άλλου άνθους. Γίνεται με:
    • 🐝 Έντομα (μέλισσες, πεταλούδες) — προσελκύονται από τα χρώματα και το νέκταρ.
    • 💨 Αέρας — σε φυτά όπως το σιτάρι.
    • 🦅 Πουλιά, ζώα — σε ορισμένα είδη.
  2. Γονιμοποίηση: Στο εσωτερικό του άνθους.
  3. Σχηματισμός καρπού: Με τους σπόρους μέσα του.
  4. Διασπορά σπόρων: Από ζώα που τρώνε τους καρπούς, από τον αέρα, από το νερό. Κάθε σπόρος μπορεί να γίνει ένα νέο φυτό!
🌱 Από τον σπόρο στο νέο φυτό

Όταν ο σπόρος βρίσκει τις σωστές συνθήκες (νερό, ζέστη, χώμα), βλασταίνει:

  1. Βγάζει πρώτα τη ρίζα προς τα κάτω.
  2. Μετά τον βλαστό προς τα πάνω.
  3. Έπειτα τα πρώτα φύλλα.
  4. Όταν μεγαλώσει, βγάζει άνθη — και ο κύκλος συνεχίζεται!

Άλλοι τρόποι αναπαραγωγής: Μερικά φυτά αναπαράγονται και χωρίς σπόρους:

  • Με μοσχεύματα: Κόβεις ένα κλαδί, το φυτεύεις, βγάζει ρίζες (π.χ. τριανταφυλλιά).
  • Με βολβούς: Π.χ. τουλίπες, κρεμμύδια.
  • Με κόνδυλους: Π.χ. πατάτες (από τα «μάτια» τους!).

🔄 Αναλογίες — Φαντάσου ότι…

🔄 Το φυτό σαν εργοστάσιο

Σκέψου το φυτό ως ένα μικρό εργοστάσιο τροφής:

  • Ρίζες = «πομπή προμηθειών» — φέρνει νερό + θρεπτικά.
  • Βλαστός = «σωληνώσεις» — μεταφορά υλικών.
  • Φύλλα = «κύρια γραμμή παραγωγής» — εκεί φτιάχνεται η τροφή.
  • Άνθη/Καρποί = «τμήμα μάρκετινγκ» — προσελκύει «πελάτες» (έντομα/ζώα) που διαφημίζουν το φυτό!
🔄 Διαπνοή σαν ιδρώτας

Όπως εμείς ιδρώνουμε στον ήλιο για να δροσιστούμε, έτσι και τα φυτά «ιδρώνουν» τους υδρατμούς από τα φύλλα τους! Αυτή η διαπνοή τα δροσίζει και ταυτόχρονα τραβάει νέο νερό από τις ρίζες.

🔄 Επικονίαση σαν ταχυδρομείο μελισσών

Οι μέλισσες λειτουργούν σαν ταχυδρόμοι: παραλαμβάνουν τη γύρη από ένα άνθος και την παραδίδουν στο επόμενο! Έτσι τα άνθη «αλληλογραφούν» γενετικό υλικό μέσω των εντόμων.

💡 Παραδείγματα από την καθημερινή ζωή

🥕
Καρότο
Είναι ρίζα! Αποθηκεύει τροφή για το φυτό.
🥔
Πατάτα
Είναι κόνδυλος (υπόγειος βλαστός)! Όχι ρίζα!
🍎
Μήλο
Καρπός μηλιάς. Έχει σπόρους μέσα!
🥬
Μαρούλι
Τρώμε τα φύλλα του! Ποώδες φυτό.
🌻
Ηλιοτρόπιο
Στρέφει τα άνθη του προς τον ήλιο! Φωτοτροπισμός.
🌸
Αμυγδαλιά
Από τα πρώτα δέντρα που ανθίζουν την άνοιξη.

🧪 Πειράματα — Έλα να ανακαλύψουμε!

🧪 Πείραμα 1: Διαπνοή με σακούλα

Υλικά: Φυτό σε γλάστρα, διάφανη πλαστική σακούλα, λαστιχάκι.

Διαδικασία:

  1. Σκέπασε ένα κλαδί του φυτού με τη σακούλα και κλείσε με λαστιχάκι.
  2. Τοποθέτησε στον ήλιο για 2-3 ώρες.

Παρατήρηση: Στο εσωτερικό της σακούλας εμφανίζονται σταγονίδια νερού!

Συμπέρασμα: Το φυτό αποβάλλει υδρατμούς μέσω των φύλλων — αυτή είναι η διαπνοή!

🧪 Πείραμα 2: Πώς πίνει το νερό μια σέλινο

Υλικά: Σέλινο με φύλλα, νερό, μπλε χρώμα ζαχαροπλαστικής, διάφανο ποτήρι.

Διαδικασία:

  1. Γέμισε το ποτήρι με νερό + μπλε χρώμα.
  2. Βάλε το σέλινο μέσα.
  3. Άσε 24 ώρες. Παρατήρησε.

Παρατήρηση: Τα νεύρα του σέλινου γίνονται μπλε! Το νερό ταξίδεψε από τη ρίζα μέχρι τα φύλλα!

Συμπέρασμα: Στον βλαστό υπάρχουν λεπτοί «σωλήνες» που μεταφέρουν νερό προς τα πάνω.

🧪 Πείραμα 3: Φωτοτροπισμός — Το φυτό ψάχνει το φως

Υλικά: Φυτό σε γλάστρα, χαρτονένιο κουτί, ψαλίδι.

Διαδικασία:

  1. Κόψε μια τρύπα στη μία πλευρά του κουτιού.
  2. Βάλε τη γλάστρα μέσα και κλείσε το.
  3. Τοποθέτησέ το όπου να φτάνει φως μόνο μέσω της τρύπας.
  4. Άσε 1 εβδομάδα.

Παρατήρηση: Το φυτό «στρέφεται» προς την τρύπα όπου φτάνει το φως!

Συμπέρασμα: Τα φυτά αντιδρούν σε ερεθίσματα — εδώ στο φως. Αυτό λέγεται φωτοτροπισμός.

🧪 Πείραμα 4: Παρατηρώ ένα άνθος

Υλικά: Ένα μεγάλο άνθος (π.χ. λουλούδι από κήπο), μεγεθυντικός φακός.

Διαδικασία: Σκίσε προσεκτικά τα πέταλα. Παρατήρησε στο κέντρο. Διακρίνεις τους στήμονες (κίτρινη γύρη) και τον ύπερο (στο μέσο);

Σχεδίασέ τα στο τετράδιό σου με ετικέτες.

🧪 Πείραμα 5: Φύτευση φασολιού

Υλικά: 3 σπόροι φασόλια, βαμβάκι, βαζάκι, νερό.

Διαδικασία:

  1. Βάλε βρεγμένο βαμβάκι στο βαζάκι.
  2. Τοποθέτησε σπόρους κοντά στα τοιχώματα.
  3. Διατήρησε υγρό. Παρατήρησε καθημερινά για 10 μέρες.

Παρατήρηση: Πρώτα βγαίνει η ρίζα προς τα κάτω. Μετά ο βλαστός. Έπειτα τα πρώτα φύλλα!

🎬 Δες το με βίντεο

Φυτά — Φυσική ΣΤ΄ Δημοτικού

📺 Πλήρης παρουσίαση των φυτών — μέρη και λειτουργίες.

Τα μέρη του φυτού

📺 Λεπτομερής παρουσίαση των μερών ενός φυτού.

🖱️ Διαδραστικά

🔗 Διαδραστικά μαθησιακά αντικείμενα

✨ Γνωρίζατε ότι…;

🌳 Το πιο ψηλό δέντρο του κόσμου: 116 μέτρα!

Στην Καλιφόρνια ζει το Hyperion, ένα κοκκινόξυλο που έχει ύψος 116 μέτρα — όσο ένα 35όροφο κτίριο! Το πραγματικό του σημείο κρατείται μυστικό για να μην το επισκέπτονται και βλάπτεται.

⏳ Το πιο γέρικο δέντρο: 5.000+ ετών!

Ένα δέντρο πεύκου στην Καλιφόρνια (Methuselah) είναι πάνω από 5.000 ετών! Δηλαδή ζει από την εποχή των πρώτων αιγυπτιακών πυραμίδων!

🌸 Η γιγαντιαία Rafflesia

Το Rafflesia arnoldii έχει το μεγαλύτερο άνθος του κόσμου — διάμετρος 1 μέτρο και βάρος 11 κιλά! Όμως μυρίζει σαν σάπιο κρέας για να προσελκύει μύγες (αντί για μέλισσες) ως επικονιαστές!

💧 Ένα δέντρο διαπνέει 200 λίτρα νερό την ημέρα!

Ένα ώριμο δέντρο μπορεί να αποβάλλει 200+ λίτρα νερό την ημέρα μέσω της διαπνοής! Γι’ αυτό τα δάση δροσίζουν το κλίμα και «παράγουν» βροχή.

🐝 Χωρίς μέλισσες, χωρίς τροφή!

Η μέλισσα επικονιάζει πάνω από τα 75% των φυτών που τρώμε: μήλα, αμύγδαλα, ντομάτες, αγγούρια, καρπούζια. Αν εξαφανίζονταν οι μέλισσες, θα είχαμε σοβαρό πρόβλημα τροφίμων!

🌐 Διαθεματικές Συνδέσεις

🌍
Γεωγραφία
Δάση του πλανήτη · Αμαζόνιος · Ελληνική χλωρίδα.
💚
Περιβάλλον
Δασικές πυρκαγιές · Αποψίλωση · Ανάγκη προστασίας.
📚
Γλώσσα
Λεξιλόγιο: «βλαστός», «πέταλο», «καρπός», «επικονίαση».
🎨
Εικαστικά
Σχεδιάζω άνθη/φύλλα. Φύλλα φθινοπωρινά για κολλάζ.

💼 Επαγγέλματα που σχετίζονται

🌱
Γεωπόνος
Μελετά την καλλιέργεια φυτών και τη γεωργική παραγωγή.
🌳
Δασολόγος
Διαχειρίζεται και προστατεύει τα δάση.
🌸
Ανθοκόμος
Καλλιεργεί άνθη και διακοσμητικά φυτά.
🔬
Βοτανολόγος
Μελετά τα φυτά επιστημονικά — νέα είδη, εξέλιξη.

📝 Ανακεφαλαίωση

📝 Τα 8 σημαντικότερα
  1. Τα φυτά αποτελούνται από 5 βασικά μέρη: ρίζα, βλαστός, φύλλα, άνθος, καρπός.
  2. Ρίζα: στηρίζει + απορροφά νερό/θρεπτικά. Βλαστός: στηρίζει + μεταφέρει.
  3. Φύλλα: «εργοστάσιο τροφής» (φωτοσύνθεση) + αναπνοή + διαπνοή.
  4. Άνθος: αναπαραγωγή. Καρπός: περιέχει σπόρους.
  5. Τα φυτά αναπνέουν μέρα και νύχτα (όπως εμείς).
  6. Με τη διαπνοή «ιδρώνουν» υδρατμούς από τα φύλλα.
  7. Ταξινόμηση: ποώδη/ξυλώδη · δέντρα/θάμνοι/πόες · φυλλοβόλα/αειθαλή.
  8. Αναπαραγωγή: επικονίαση (μέλισσες, αέρας) → καρπός με σπόρους → νέο φυτό.

🗺️ Νοητικός Χάρτης

ΦΥΤΑ
🌱 Ρίζα
στηρίζει/απορροφά
🌿 Βλαστός
μεταφορά
🍃 Φύλλα
τροφή/αναπνοή
🌸 Άνθος
αναπαραγωγή
🍎 Καρπός
σπόροι
💨 Αναπνοή
μέρα+νύχτα
💧 Διαπνοή
«ιδρώνουν»
🐝 Επικονίαση
μέλισσες/αέρας

✅ Αυτοαξιολόγηση

22 ερωτήσεις σε όλη την ύλη του κεφαλαίου!

Ι. Μέρη του Φυτού
1. Πόσα είναι τα βασικά μέρη ενός φυτού;
💡 Ρίζα, βλαστός, φύλλα, άνθος, καρπός.
2. Ποιο μέρος του φυτού στηρίζει το φυτό στο έδαφος και απορροφά νερό;
💡 Η ρίζα είναι κάτω από το έδαφος και απορροφά νερό + θρεπτικά (ανόργανα άλατα).
3. Σε ποιο μέρος του φυτού γίνεται η φωτοσύνθεση;
💡 Τα φύλλα έχουν χλωροπλάστες με χλωροφύλλη — εκεί φτιάχνεται η τροφή με τη βοήθεια του φωτός.
4. Τι είναι το άνθος;
💡 Παράγει γύρη και σπέρμα. Μετά την επικονίαση δημιουργεί τον καρπό.
5. Σ/Λ: «Το καρότο είναι ρίζα.»
💡 Είναι πασσαλώδης ρίζα — το φυτό αποθηκεύει τροφή σε αυτή.
6. Πώς λέγονται τα μικροσκοπικά ανοίγματα στα φύλλα όπου γίνεται η ανταλλαγή αερίων;
💡 Από τα στόματα μπαίνει διοξείδιο, βγαίνει οξυγόνο (φωτοσύνθεση), και αποβάλλονται υδρατμοί (διαπνοή).
ΙΙ. Λειτουργίες
7. Σ/Λ: «Τα φυτά δεν αναπνέουν, μόνο κάνουν φωτοσύνθεση.»
💡 Τα φυτά αναπνέουν συνεχώς — μέρα και νύχτα! Παίρνουν οξυγόνο, βγάζουν διοξείδιο.
8. Πότε γίνεται η αναπνοή των φυτών;
💡 Σαν εμάς! Η φωτοσύνθεση γίνεται μόνο μέρα (χρειάζεται φως), αλλά η αναπνοή είναι 24/7.
9. Τι είναι η διαπνοή;
💡 Σαν τον ιδρώτα μας! Το φυτό «ιδρώνει» μέσω των φύλλων του.
10. Σε τι ωφελεί η διαπνοή το φυτό;
💡 Όταν εξατμίζεται νερό από τα φύλλα, η ρίζα τραβάει νέο νερό — έτσι το φυτό «πίνει».
11. Στη φωτοσύνθεση, τα φυτά παράγουν:
💡 Παίρνουν διοξείδιο + νερό + φως, και παράγουν γλυκόζη (τροφή) + οξυγόνο. Γι’ αυτό τα φυτά είναι «πνεύμονες» του πλανήτη!
12. Όταν το ηλιοτρόπιο στρέφεται προς τον ήλιο, αυτό λέγεται:
💡 Από «φως» + «τροπή». Είναι η αντίδραση των φυτών στο φως — μία από τις 6 λειτουργίες της ζωής.
ΙΙΙ. Ταξινόμηση
13. Πώς λέγονται τα φυτά με μαλακό βλαστό;
💡 Π.χ. χορτάρι, ντομάτα, μαρούλι. Τα ξυλώδη έχουν σκληρό βλαστό (δέντρα).
14. Ποια από τα παρακάτω είναι ΑΕΙΘΑΛΗ;
💡 Τα αειθαλή κρατάνε τα φύλλα τους όλο τον χρόνο. Πεύκο, ελιά, βελανιδιά. Τα φυλλοβόλα χάνουν τα φύλλα τον χειμώνα.
15. Τι είναι ο θάμνος;
💡 Π.χ. τριανταφυλλιά, λεβάντα, δάφνη.
IV. Αναπαραγωγή
16. Τι είναι η επικονίαση;
💡 Είναι το πρώτο βήμα της αναπαραγωγής. Γίνεται με μέλισσες, αέρα, ή ζώα.
17. Ποιος είναι ο πιο σημαντικός επικονιαστής;
💡 Οι μέλισσες επικονιάζουν >75% των φυτών που τρώμε! Γι’ αυτό η εξαφάνισή τους θα ήταν καταστροφή.
18. Τι περιέχει ο καρπός;
💡 Π.χ. ένα μήλο έχει σπόρους στο κέντρο του. Από κάθε σπόρο μπορεί να γεννηθεί νέα μηλιά!
19. Όταν φυτεύεις σπόρο φασολιού, τι βγαίνει πρώτο;
💡 Πρώτη βγαίνει η ρίζα προς τα κάτω, μετά ο βλαστός προς τα πάνω, και έπειτα τα πρώτα φύλλα.
20. Σ/Λ: «Η πατάτα είναι ρίζα.»
💡 Η πατάτα είναι κόνδυλος — υπόγειος βλαστός! Τα «μάτια» της είναι οφθαλμοί από όπου βγαίνουν νέα φυτά.
V. Σύνθεση
21. Γιατί τα άνθη έχουν συχνά πολύχρωμα πέταλα και ευχάριστο άρωμα;
💡 Τα έντομα προσελκύονται από τα χρώματα και τα αρώματα — και έτσι μεταφέρουν τη γύρη.
22. Σε ένα δάσος, ένα δέντρο μπορεί να αποβάλλει με τη διαπνοή:
💡 Γι’ αυτό τα δάση επηρεάζουν το κλίμα — αυξάνουν την υγρασία και «παράγουν» βροχή.
📚 Πηγές & Παραπομπές:
Βιβλίο Μαθητή «Φυσικά – Ερευνώ και Ανακαλύπτω», ΣΤ΄ Δημοτικού, ΙΤΥΕ Διόφαντος (ebooks.edu.gr) · Φωτόδεντρο (photodentro.edu.gr) · daskalosa.eu